Gambia een Afrikaanse ervaring binnen handbereik

Gambia of zoals de Gambianen zelf zeggen ‘The Gambia’ is het kleinste land in Afrika (zo groot als Gelderland en Noord-Brabant samen). Gambia telt 1,6 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid per km2 is ongeveer 110 inwoners. Daarmee is Gambia een van de dichtbevolkste landen in Afrika. Het merendeel van de bevolking woont langs de kust en met name in de grote steden, ten zuiden van de monding van de rivier de Gambia.

De bevolking

De gemiddelde leeftijd voor mannen is 51 jaar en voor vrouwen 55 jaar. 45% van de bevolking is onder de leeftijd van 14 jaar. Verschillende etnische stammen leven in Gambia al eeuwenlang vreedzaam naast elkaar. De Mandinkatribe is de grootste stam (44% van de bevolking). Dan is er nog de Fula-stam (18%), Wolof (12%), Jola (7%), Serahuli (7%), Serer (2%), Aku (1%) en Manjago (1%).

Families wonen vaak samen in gemeenschappen, de zogenaamde ‘compounds’. De compound is de kleinste gemeenschap. Deze bestaat uit diverse families en wordt geleid door de oudste man. Hij oefent het eigenlijke gezag uit en is verantwoordelijk voor alles wat binnen zijn compound gebeurt. Zonder zijn toestemming wordt er niet getrouwd, vindt er geen naamgeving ceremonie plaats en kinderen volgen geen onderwijs zonder zijn toestemming. Voor alle belangrijke zaken binnen de muren van de compound is zijn mening doorslaggevend en hij treedt als bemiddelaar op bij geschillen. Een aantal compounds samen vormen een dorp.

Analfabetisme

In Gambia is 47,5% van de bevolking analfabeet. Dit cijfer is het hoogst onder vrouwen. De regering heeft een programma om kinderen ten minste basisonderwijs te laten volgen. Slechts 23% van de jongens en 15% van de meisjes volgen voortgezet onderwijs.

Religie

Meer dan 90% van de Gambiaanse bevolking is islamitisch. De resterende 10% behoort tot een andere kerk. Dat kan de Anglicaanse of Rooms-katholieke kerk zijn, maar er zijn ook groepen Methodisten, zevendedagsadventisten en aanhangers van het Baháí-geloof. Hoewel de manier waarop die Islam wordt beleden soms verschilt van de manier waarop dat in het Midden-Oosten of aan de noordkust van Afrika gebeurt, is een groot deel van de bevolking strikt religieus. Fanatisme en fundamentalisme zijn echter onbekende grootheden.

Muziek

De geschiedenis van de stammen wordt via liederen aan de volgende generatie doorgegeven. Dit wordt gedaan door zogenaamde ‘griots’. Griots zijn de mondelinge historici en muzikanten van de Mandinka’s. Griots vormen samen een levende bibliotheek voor de gemeenschap. Zij leveren geschiedenis, entertainment en wijsheid tijdens het spelen en zingen van hun liedjes. Het is een uitgebreid verbaal en muzikaal erfgoed, dat alleen binnen een familie van griots kan worden doorgegeven. Foday Musa Suso is een bekend voorbeeld van zo’n griot. Hij heeft wereldwijd veel faam verworven met zijn muziek en is lid van de Mandinka stam. Suso is een directe afstammeling van Jali Madi Wlen Suso, de uitvinder van de kora meer dan vier eeuwen geleden.

Vogels

Gambia is het thuisland van een indrukwekkend aantal vogelsoorten. Van vogels, die het hele jaar in Gambia verblijven tot aan broedvogels, die een groot deel van het seizoen in Gambia doorbrengen om hun jongen op te laten groeien. Van migranten die door Gambia heentrekken afhankelijk van de seizoenen, tot overwinterende vogels die graag een groot deel van de winter in Gambia verblijven om te ontsnappen aan de koudere omstandigheden in het noorden.

Veel informatie over Gambia, die tegelijkertijd niets zegt over het werkelijke Gambia. Gambia is een land dat je moet ervaren. Je moet de vogels horen en zien. Je moet het eten ruiken en proeven, je moet de dansen zien en de muziek horen. Je moet op de rivier varen en de zon zien opkomen.